Theo Tổ chức Y tế Thế giới, bệnh tim mạch hiện vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu. Năm 2022, ước tính có khoảng 19,8 triệu người tử vong do các bệnh tim mạch, chiếm khoảng 32% tổng số ca tử vong trên thế giới; trong đó phần lớn liên quan đến nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Bệnh tim mạch có thể âm thầm tiến triển

Bệnh tim mạch là nhóm bệnh liên quan đến tim và hệ thống mạch máu, bao gồm bệnh mạch vành, bệnh mạch máu não, bệnh tim do thấp và nhiều bệnh lý khác. Một số trường hợp có thể tiến triển trong thời gian dài mà người bệnh không nhận thấy triệu chứng rõ ràng.

Các yếu tố nguy cơ quan trọng có thể làm tăng khả năng mắc bệnh tim mạch gồm chế độ ăn uống không hợp lý, ít vận động, sử dụng thuốc lá, sử dụng rượu bia có hại, thừa cân, béo phì và ô nhiễm không khí. Những yếu tố này có thể dẫn đến tăng huyết áp, tăng đường huyết, rối loạn lipid máu và nhiều rối loạn chuyển hóa khác.

Chính vì vậy, việc chủ động phòng ngừa từ sớm có ý nghĩa rất quan trọng, kể cả khi cơ thể vẫn đang cảm thấy khỏe mạnh.

Kiểm soát huyết áp – bảo vệ trái tim mỗi ngày

Tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng đối với bệnh tim mạch và đột quỵ. Tuy nhiên, nhiều người có thể không nhận biết mình bị tăng huyết áp nếu không được đo và theo dõi định kỳ.

Mỗi người nên hình thành thói quen kiểm tra huyết áp, đặc biệt ở người trưởng thành, người lớn tuổi hoặc người có các yếu tố nguy cơ tim mạch. Khi phát hiện huyết áp bất thường, cần được tư vấn và theo dõi phù hợp, không tự ý dùng thuốc hoặc ngừng thuốc khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

Việc kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu và cân nặng góp phần làm giảm nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nghiêm trọng.

Ăn uống hợp lý để giảm gánh nặng cho tim

Một chế độ ăn phù hợp là yếu tố quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch. Nên ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và những thực phẩm ít chất béo bão hòa; đồng thời hạn chế sử dụng quá nhiều muối, đường và các thực phẩm chế biến sẵn.

Ăn quá mặn trong thời gian dài có thể góp phần làm tăng huyết áp. Việc sử dụng nhiều thực phẩm chứa chất béo không phù hợp cũng có thể ảnh hưởng đến nồng độ lipid trong máu và làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch.

Thay đổi chế độ ăn không nhất thiết phải thực hiện một cách đột ngột. Có thể bắt đầu từ những việc đơn giản như giảm lượng muối khi chế biến thức ăn, hạn chế nước ngọt, tăng rau xanh trong mỗi bữa ăn và lựa chọn cách chế biến ít dầu mỡ hơn.

Duy trì hoạt động thể lực thường xuyên

Ít vận động là một trong những yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch. Duy trì hoạt động thể chất phù hợp giúp hỗ trợ kiểm soát cân nặng, huyết áp, đường huyết và sức khỏe tổng thể.

Mỗi người có thể lựa chọn hình thức vận động phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe như đi bộ, đạp xe, tập thể dục, bơi lội hoặc các hoạt động vận động khác.

Điều quan trọng là duy trì việc vận động thường xuyên thay vì chỉ tập luyện trong thời gian ngắn rồi ngưng hoàn toàn.

Đối với người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc đã được chẩn đoán bệnh tim mạch, mức độ vận động cần được lựa chọn phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Không hút thuốc lá

Thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ có thể phòng tránh của bệnh tim mạch. Khói thuốc không chỉ ảnh hưởng đến người hút mà còn có thể gây tác hại đối với những người xung quanh.

Ngừng hút thuốc là một trong những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và nhiều bệnh không lây nhiễm khác. WHO xác định sử dụng thuốc lá, chế độ ăn không lành mạnh, thiếu hoạt động thể lực và sử dụng rượu bia có hại là những yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh không lây nhiễm nói chung và bệnh tim mạch nói riêng. 

Quan tâm đến giấc ngủ và sức khỏe tinh thần

Bảo vệ trái tim không chỉ là kiểm soát chế độ ăn uống và vận động. Nghỉ ngơi hợp lý, duy trì giấc ngủ phù hợp, giảm căng thẳng và xây dựng lối sống cân bằng cũng cần được chú ý.

Áp lực công việc kéo dài, thiếu ngủ và sinh hoạt không điều độ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể. Vì vậy, mỗi người nên chủ động sắp xếp thời gian làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, duy trì các hoạt động thư giãn tích cực và tìm kiếm hỗ trợ khi cảm thấy căng thẳng kéo dài.

Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường

Nhồi máu cơ tim xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần cơ tim bị gián đoạn đột ngột, thường liên quan đến cục máu đông hình thành trong động mạch vành. Đây là tình trạng cần được xử trí y tế khẩn cấp.

Không nên chủ quan khi xuất hiện những biểu hiện bất thường như đau hoặc cảm giác đè nặng vùng ngực, khó thở, vã mồ hôi, chóng mặt, mệt bất thường hoặc các triệu chứng khiến người bệnh nghi ngờ vấn đề tim mạch.

Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc triệu chứng xuất hiện đột ngột, cần nhanh chóng liên hệ cơ sở y tế hoặc dịch vụ cấp cứu phù hợp, tránh tự theo dõi kéo dài tại nhà.

Khám sức khỏe định kỳ

Nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch như tăng huyết áp, tăng đường huyết hoặc rối loạn lipid máu có thể tồn tại mà chưa gây ra triệu chứng rõ rệt.

Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm những bất thường, đánh giá nguy cơ và có biện pháp theo dõi phù hợp. WHO cũng nhấn mạnh việc phát hiện bệnh tim mạch sớm để có thể quản lý bằng tư vấn và điều trị là một nội dung quan trọng trong phòng chống bệnh tim mạch.

Hãy bắt đầu từ những thay đổi nhỏ

Một trái tim khỏe mạnh được hình thành từ những thói quen được duy trì mỗi ngày. Mỗi người có thể bắt đầu bằng những việc đơn giản: ăn uống hợp lý hơn, vận động nhiều hơn, không hút thuốc lá, kiểm tra huyết áp, theo dõi các chỉ số sức khỏe và đi khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Ngày Tim mạch Thế giới 29/9 là lời nhắc để chúng ta quan tâm đến sức khỏe tim mạch không chỉ trong một ngày mà trong suốt cả năm.

Ăn uống lành mạnh – vận động thường xuyên – không hút thuốc – kiểm soát huyết áp – khám sức khỏe định kỳ là những hành động thiết thực để chăm sóc và bảo vệ trái tim mỗi ngày.

Nguồn tham khảo: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO); Liên đoàn Tim mạch Thế giới (World Heart Federation).